Artykuły

Język polski kl. V i II i III gimnazjum

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO dla kl.V SP. Kl.II i III gimnazjum

OCENIE Z JĘZYKA POLSKIEGO W CIĄGU CAŁEGO ROKU SZKOLNEGO PODLEGAJĄ NASTĘPUJĄCE FORMY AKTYWNOŚCI UCZNIA :

  1. Wypowiedzi pisemne:
  1. prace klasowe -wypracowania, testy
  2. sprawdziany gramatyczne
  3. sprawdziany ze znajomości treści lektur
  4. kartkówki
  5. dyktanda
  6. prace domowe - dłuższe formy wypowiedzi
  7. krótkie prace domowe
  8. praca na lekcji

2. Wypowiedzi ustne:

lodpowiedź - treści literackie i językowe

lkultura żywego słowa - recytacja, scenki, dramy, prezentacje teatralne

                3. Aktywność, inwencja twórcza ucznia, zeszyt przedmiotowy

4. Formy dodatkowe:

lprojekty,

ludział w konkursach polonistycznych ,

ludział w zajęciach pozalekcyjnych,

lprezentacje/referaty,

lprzygotowanie do zajęć.

               

KONTROLA I OCENA OSIĄGNIĘĆ UCZNIÓW:

  1. Prace klasowe są obowiązkowe. Jeśli z przyczyn losowych uczeń nie może pisać
    w wyznaczonym dla całej klasy terminie, powinien to uczynić w terminie dwutygodniowym od powrotu do szkoły po uprzednim ustaleniu z nauczycielem.
  2. Uczeń może poprawić tylko ocenę niedostateczną z wypowiedzi pisemnej (prace klasowe, testy, sprawdziany). Poprawa jest jednorazowa i odbywa się w terminie i miejscu ustalonym przez nauczyciela (nieprzekraczającym jednak 2 tygodni).
  3. Prace klasowe i testy z większej partii materiału są zapowiadane z tygodniowym wyprzedzeniem, dyktanda – przynajmniej dwudniowym, natomiast krótkie kartkówki obejmujące nie więcej niż trzy ostatnie lekcje, mogą być przeprowadzane bez zapowiedzi.
  4. Wszystkie prace klasowe uczeń musi poprawić, czyli dokonać analizy i korekty popełnionych błędów. Poprawa taka może zostać przez nauczyciela oceniona.
  5. Pisemne prace klasowe typu wypracowanie nie mogą być zadawane z lekcji na lekcję.
  6. Pisemne prace domowe uczeń jest zobowiązany oddać w ustalonym terminie. Nauczyciel może, ale nie musi, wyznaczyć dodatkowy termin. Nieoddanie pracy skutkuje oceną niedostateczną. Prace przepisane ze strony internetowej skutkują oceną niedostateczna, bez możliwości poprawy
  7. Pracą domową jest również przeczytanie tekstu literackiego. Niewykonanie takiej pracy skutkuje oceną niedostateczną.
  8. Prace pisemne muszą być napisane czytelnie, a zeszyty przedmiotowe prowadzone estetycznie.
  9. Uczeń jest zobowiązany do noszenia podręczników i zeszytu na każdą lekcję, także lektury. Ich brak może skutkować oceną niedostateczną.
  10. Uczeń ma obowiązek uzupełnienia notatek (także zadań domowych) za czas swojej nieobecności w ciągu pięciu dni szkolnych po powrocie do szkoły.
  11. Uczeń może zgłosić nieprzygotowanie do zajęć, tylko na początku lekcji, dwa razy w semestrze (tj. nieprzygotowanie do odpowiedzi ustnej, brak zadania, zeszytu, podręcznika, ćwiczeń). Nie dotyczy to wypowiedzi pisemnych oraz recytacji, prezentacji/referatów, lekcji powtórzeniowych.
  12. Za aktywność podczas lekcji (w zależności od zaangażowania i trudności zadań) uczeń otrzymuje oceny, na które składają się zdobywane systematycznie plusy. Pięć plusów = ocena bardzo dobra.
  13. Uczeń ma obowiązek wykonywania poleceń nauczyciela podczas lekcji, praca ta może zostać oceniona w trakcie lub po skończonej lekcji.
  14. Czynnikiem wpływającym na podniesienie oceny śródrocznej i rocznej jest wykonywanie dodatkowych zadań, szczególna aktywność na lekcji, osiągnięcia w konkursach szkolnych i pozaszkolnych
  15. Na koniec semestru nie przewiduje się zaliczania materiału.
  16. Punkty uzyskane z prac klasowych, sprawdzianów, kartkówek, przeliczane są na stopnie
    wg następującej skali:

100% - celujący

99% - 91% bardzo dobry

90% - 75% dobry

74% - 51% dostateczny

50% - 31% dopuszczający

30% - 0% niedostateczny.

  1. Nie ocenia się uczniów do trzech dni po dłuższej usprawiedliwionej nieobecności w szkole.

Najważniejsze są oceny ze sprawdzianów, prac klasowych, kartkówek i z odpowiedzi.

Druga z kolei kategoria ważności to oceny z zadań domowych, recytacji, za zeszyt, z aktywności.

  1. Sposoby powiadamiania rodziców o postępach ich dzieci :
  • wpis oceny do zeszytu,
  • rozmowa z rodzicem na wezwanie nauczyciela,
  • informacja na zebraniach
  • udostępnienie na zebraniach prac klasowych,
  • rozmowa z udziałem pedagoga szkolnego.

DOSTOSOWANIE PSO Z JĘZYKA POLSKIEGO DO MOŻLIWOŚCI UCZNIÓW

ZE SPECJALNYMI WYMAGANIAMI EDUKACYJNYMI

 

  1. Uczniowie posiadający opinię PPP o specyficznych trudnościach w uczeniu się
    są oceniani z uwzględnieniem zaleceń poradni.
  2. Nauczyciel dostosowuje wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia posiadającego opinie PPP

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA DLA KLASY V

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań kryterialnych na ocenę dopuszczającą.

Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystywanie zawartych w nich informacji

SŁUCHANIE

_ skupia uwagę na prostych wypowiedziach innych osób

_ reaguje na wypowiedzi innych werbalnie i niewerbalnie (mimiką, gestem,postawą)

_ rozumie polecenia nauczyciela, wypowiedzi innych uczniów

_ identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi w prostych tekstach literackich oraz

typowych sytuacjach znanych uczniowi z doświadczenia i obserwacji

_ rozpoznaje proste intencje nadawcy, np. pytanie, prośbę, odmowę, zaproszenie,

gratulacje, życzenia, przeprosiny, instrukcję

_ wskazuje najważniejsze informacje w wysłuchanym niedługim tekście, zwłaszcza

w jego warstwie dosłownej, i uzupełnia różne typy notatek graficznych o te informacje

_ rozumie ogólny sens słuchanych utworów

_ rozpoznaje nastrój słuchanych komunikatów

_ dostrzega etyczny wymiar języka (prawdę, kłamstwo, przemilczanie informacji,

brutalizację wypowiedzi)

CZYTANIE

_ identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi w prostych tekstach literackich

oraz typowych sytuacjach znanych uczniowi z doświadczenia i obserwacji (autor,

narrator, czytelnik, słuchacz)

_ rozpoznaje proste intencje nadawcy, np. pytanie, prośbę, odmowę, zaproszenie,

gratulacje, życzenia, przeprosiny, instrukcję, ogłoszenie

_ wskazuje najważniejsze informacje w przeczytanym tekście, zwłaszcza w dosłownej

warstwie tekstu i wyrażone wprost, i uzupełnia na podstawie czytanego

tekstu różne typy notatek graficznych o te informacje

_ wskazuje części składowe wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie)

_ rozumie dosłowne znaczenie wyrazów w wypowiedzi

_ rozumie ogólny sens czytanych utworów

_ określa nastrój wypowiedzi

_ stara się czytać teksty płynnie i poprawnie pod względem artykulacyjnym,

wyróżnia pauzą koniec wypowiedzenia

_ rozpoznaje w wypowiedziach podstawowe części mowy (rzeczownik, czasownik,

przymiotnik, przysłówek)

_ rozpoznaje zdanie pojedyncze i zdanie złożone

DOCIERANIE DO INFORMACJI

_ sprawdza pisownię wyrazów w słowniku ortograficznym

_ wyszukuje synonimy w słowniku wyrazów bliskoznacznych

_ wybiera proste informacje z hasła encyklopedycznego, czasopisma, podanej

strony internetowej

II. Analiza i interpretacja tekstów kultury

_ mówi o swoich reakcjach czytelniczych

_ wyraża swój stosunek do postaci

_ odróżnia fikcję od rzeczywistości

_ odróżnia elementy fantastyczne od realistycznych

_ odróżnia autora od osoby mówiącej w tekście literackim

_ określa najważniejsze elementy świata przedstawionego w utworze epickim,

takie jak: czas, miejsce, bohaterowie, zdarzenia, omawia akcję

_ zna cechy baśni, legendy, bajki, wie, co to jest mit

_ rozpoznaje wers, strofę, rym, refren

_ rozpoznaje przenośnię, porównane, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy

_ wyodrębnia film i spektakl teatralny spośród innych przekazów i tekstów kultury

oraz potrafi nazwać ich tworzywo (ruchome obrazy, warstwa dźwiękowa)

III. Tworzenie wypowiedzi

MÓWIENIE

_ nawiązuje i podtrzymuje kontakt werbalny z innymi uczniami i nauczycielem

_ formułuje proste pytania i udziela prostych odpowiedzi pod względem konstrukcyjnym

_ wypowiada komunikaty zawierające proste informacje

_ wyraża wprost swoje intencje

_ odróżnia sytuację oficjalną od nieoficjalnej i potrafi odpowiednio do sytuacji

komunikacyjnej skierować prośbę, pytanie, odmowę, wyjaśnienie, zaproszenie,

instrukcję, gratulacje, życzenia

_ stosuje podstawowe zwroty grzecznościowe podczas rozmowy z osobą dorosłą i rówieśnikiem

_ mówi na temat, opowiada o obserwowanych zdarzeniach, akcji książki, filmu

_ za pomocą prostych zdań opisuje przedmiot, miejsce, krajobraz, postać, zwierzę

_ za pomocą prostych zdań opisuje obraz, ilustrację, plakat

_ wygłasza tekst utworu z pamięci

PISANIE

_ stosuje wielką literę na początku wypowiedzenia i odpowiednie znaki interpunkcyjne

na jego końcu

_ zna podstawowe zasady dotyczące pisowni wielką literą oraz pisowni ó u, rz ż,

ch h

_ tworzy proste wypowiedzi oraz notatki na podany temat

_ uzupełnia prosty schemat, tabelę

_ zna podstawowe zasady układu graficznego listu prywatnego i oficjalnego,

dialogu, zaproszenia, ogłoszenia, planu ramowego wypowiedzi i z pomocą

nauczyciela zapisuje list, dialog, układa plan ramowy i szczegółowy wypowiedzi,

redaguje zaproszenie, ogłoszenie, instrukcję, pamiętnik i dziennik pisany

z perspektywy bohatera i własnej

_ zapisuje kilkuzdaniowe opowiadanie odtwórcze z dialogiem

_ za pomocą prostych zdań tworzy opis przedmiotu, miejsca, krajobrazu, postaci

_ za pomocą prostych zdań tworzy opis obrazu, ilustracji, plakatu

_ stosuje wiedzę językową w zakresie: słownictwa (np. dobiera wyrazy bliskoznaczne),

składni (konstruuje poprawne zdania pojedyncze, stosuje wielkie litery

na początku wypowiedzenia i odpowiednie znaki interpunkcyjne na końcu),

fleksji (stosuje czasowniki, rzeczowniki, przymiotniki i przysłówki w zdaniu),

fonetyki (dzieli wyrazy przy przenoszeniu do następnej linii, zna sposoby

oznaczania miękkości głosek, zauważa różnicę między wymową a zapisem

samogłosek ustnych, dźwięcznych i bezdźwięcznych)

_ stara się dbać o estetykę zapisu wypowiedzi

Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę

dopuszczającą oraz:

Odbiór wypowiedzi i wykorzystywanie zawartych w nich informacji

SŁUCHANIE

_ słucha innych, uczestniczy w rozmowie oraz innych sytuacjach komunikacyjnych

(zadaje pytania, odpowiada, instruuje, gratuluje, zaprasza, przeprasza)

_ wybiera najważniejsze informacje z wysłuchanego tekstu

_ tworzy prostą notatkę w formie tabeli, schematu, kilkuzdaniowej wypowiedzi, planu

_ określa temat utworu, powtarza swoimi słowami ogólny sens usłyszanej wypowiedzi,

opowiada fabułę usłyszanej historii, zauważa metaforyczny charakter baśni, legendy, bajki, mitu

_ rozpoznaje proste intencje niewyrażone wprost

_ rozpoznaje typowe wypowiedzi informacyjne i literackie

_ na podstawie intonacji odróżnia wypowiedzenia oznajmujące, rozkazujące i pytające

CZYTANIE

_ identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi

_ określa temat i główną myśl tekstu

_ oddziela informacje ważne od drugorzędnych

_ wybiera potrzebne informacje z instrukcji, tabeli, notatki, schematu

_ wskazuje cytat

_ wskazuje przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi

_ rozpoznaje cechy zaproszenia, życzeń, ogłoszenia, instrukcji, przepisu

_ określa temat utworu, powtarza swoimi słowami ogólny sens usłyszanej wypowiedzi,

opowiada fabułę usłyszanej historii, zauważa metaforyczny charakter

baśni, legendy, bajki, mitu, wskazuje morał wyrażony wprost

_ rozpoznaje typowe wypowiedzi informacyjne, literackie, reklamowe

_ rozumie funkcję znaków interpunkcyjnych (kropki, przecinka, znaku zapytania,

wykrzyknika), akapitów i marginesów w tekście prozatorskim, wskazuje cudzysłów

_ wskazuje wersy, strofy, rymy w tekstach poetyckich

_ poprawnie artykułuje i akcentuje wyrazy, stosuje intonację zdaniową podczas

głośnego czytania utworów

_ odróżnia części mowy odmienne od nieodmiennych

_ rozpoznaje w wypowiedziach liczebnik, zaimek, przyimek, spójnik

_ rozpoznaje podstawowe funkcje składniowe wyrazów użytych w wypowiedziach

(orzeczenie, podmiot)

_ odróżnia zdanie pojedyncze od zdania złożonego, zdanie pojedyncze rozwinięte

od zdania nierozwiniętego

_ rozpoznaje w tekście formy przypadków, liczb, rodzajów gramatycznych (rzeczownik,

przymiotnik), osób, czasów i rodzajów gramatycznych (czasownik),

określa stopień przymiotnika i przysłówka

_ posługuje się alfabetem, uwzględnia różnice między zapisem a wymową samogłosek

nosowych, głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych, oznacza miękkość

głosek

DOCIERANIE DO INFORMACJI

_ wybiera odpowiednie informacje ze słownika ortograficznego, słownika wyrazów

bliskoznacznych, szkolnego słownika języka polskiego

_ korzysta z encyklopedii, czasopisma, stron internetowych

II. Analiza i interpretacja tekstów kultury

_ nazywa swoje reakcje czytelnicze

_ dostrzega cechy wyróżniające teksty artystyczne (poetyckie i prozatorskie) oraz użytkowe

_ nazywa elementy świata przedstawionego w utworze epickim, takie jak: czas,

miejsce, bohaterowie, zdarzenia, wątki

_ wskazuje elementy akcji

_ wskazuje w utworze cechy baśni, legendy, bajki

_ rozumie, czym jest mit

_ wie, czym jest: wers, zwrotka, rym, rytm, refren

_ wskazuje w tekście porównanie, przenośnię, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy

_ wyodrębnia film spośród innych dziedzin sztuki

_ zna pojęcia: gra aktorska, dekoracja, kostiumy, rekwizyty, inscenizacja, scena,

widownia, kurtyna, kulisy, próba, program teatralny, afisz

_ przypisuje cechy bohaterom oraz ocenia ich postawy w odniesieniu do takich

wartości, jak np. miłość nienawiść, przyjaźń wrogość

_ odczytuje sens utworów na poziomie semantycznym (dosłownym)

_ odczytuje morał baśni, bajek, zauważa metaforyczny charakter mitu

III. Tworzenie wypowiedzi

MÓWIENIE

_ świadomie uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej

_ dostosowuje wypowiedź do adresata i sytuacji, świadomie dobiera różne typy

wypowiedzeń prostych i rozwiniętych, stosuje wypowiedzenia oznajmujące,

pytające i rozkazujące

_ formułuje pytania zamknięte i otwarte

_ udziela odpowiedzi w formie zdań złożonych

_ wypowiada się w kilku logicznie ze sobą połączonych zdaniach na tematy

związane z codziennością, otaczającą rzeczywistością, lekturą

_ stosuje zwroty grzecznościowe i odpowiednie konstrukcje składniowe (np. tryb

przypuszczający) podczas rozmowy z osobą dorosłą i rówieśnikiem

_ składa życzenia, gratulacje, instruuje

_ wypowiada się w sposób uporządkowany: opowiada zdarzenia w porządku

chronologicznym, streszcza utwory fabularne

_ opisuje przedmiot, miejsce, krajobraz, postać, obraz, ilustrację, plakat, stosując

słownictwo określające umiejscowienie w przestrzeni (używa przysłówków

i wyrażeń przyimkowych)

_ dobiera wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne

_ recytuje utwór poetycki, oddając jego ogólny nastrój i sens

_ stosuje zasady poprawnej wymowy i akcentowania wyrazów rodzimych

_ posługuje się pozawerbalnymi środkami wypowiedzi (mimiką, gestem)

PISANIE

_ stosuje podstawowe zasady ortografii dotyczące pisowni ó u, rz ż, ch h

i interpunkcji

_ odróżnia nazwy własne od pospolitych i potrafi zastosować odpowiednie zasady

dotyczące pisowni wielką literą

_ poprawnie zapisuje nie z różnymi częściami mowy

_ poprawnie zapisuje wyrażenia przyimkowe

_ poprawnie stopniuje przymiotniki i przysłówki

_ konstruuje i zapisuje kilkuzdaniowe wypowiedzi poprawne pod względem

logiczno-składniowym

_ używa wypowiedzeń pojedynczych i złożonych, stosuje przecinki

_ w zależności do adresata i sytuacji świadomie dobiera wypowiedzenia oznajmujące,

pytające i rozkazujące

_ samodzielnie zapisuje dialog

_ dzieli wypowiedzi na części kompozycyjne (wstęp, rozwinięcie, zakończenie)

_ buduje ramowy i szczegółowy plan wypowiedzi

_ układa opowiadanie odtwórcze z dialogiem oraz z elementami opisu, krótką

relację, zaproszenie, ogłoszenie, pamiętnik i dziennik pisany z perspektywy

bohatera i własnej

_ redaguje notatkę w formie prostego schematu, tabeli, planu

_ zapisuje instrukcję z uwzględnieniem sformułowań wskazujących na kolejność

wykonywanych czynności

_ tworzy opis przedmiotu, miejsca, krajobrazu, postaci, obrazu, ilustracji, plakatu,

stosując słownictwo określające umiejscowienie w przestrzeni (używa przysłówków

i wyrażeń przyimkowych)

_ w liście prywatnym i oficjalnym, dialogu, zaproszeniu i ogłoszeniu stosuje

odpowiedni układ graficzny

_ stosuje wiedzę językową w zakresie: słownictwa (wykorzystuje wyrazy bliskoznaczne

i przeciwstawne w tworzonym tekście), składni (konstruuje zdania

pojedyncze proste i rozwinięte oraz wypowiedzenia złożone, używa różnych

typów wypowiedzeń: oznajmujących, rozkazujących, pytających, wykrzyknikowych;

łączy wypowiedzenia składowe za pomocą spójnika w wypowiedzenia

złożone), fleksji (używa poprawnych form gramatycznych czasowników, rzeczowników,

przymiotników; poprawnie zapisuje formy bezokoliczników oraz

formy rodzaju męskoosobowego i niemęskoosobowego czasowników w czasie

przyszłym i przeszłym

_ stosuje zasady estetycznego zapisu tekstu

Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę

dostateczną oraz:

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystywanie zawartych w nich informacji

SŁUCHANIE

_ koncentruje uwagę podczas słuchania dłuższych wypowiedzi innych oraz odtwarzanych utworów

_ w typowych sytuacjach komunikacyjnych cytuje wypowiedzi innych, wyraża

swoje zdanie na temat wysłuchanego komunikatu

_ odróżnia informacje ważne od mniej ważnych

_ właściwie odbiera intencje nadawcy komunikatu (również te niewyrażone

wprost)

_ na podstawie słuchanego tekstu tworzy notatkę, pisze krótkie streszczenie

_ odróżnia wypowiedzi literackie od informacyjnych i reklamowych

_ dostrzega zależność między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy

_ odczytuje przenośny sens wysłuchanych utworów poetyckich i prozatorskich

(objaśnia morał baśni, bajki, wyjaśnia metaforyczny charakter mitu)

_ na podstawie intonacji odróżnia zdania neutralne od wykrzyknikowych

CZYTANIE

_ wyszukuje w wypowiedzi informacje wyrażone pośrednio

_ rozumie funkcję akapitu i cytatu w wypowiedzi

_ objaśnia przenośne znaczenie wybranych wyrazów, związków wyrazów w wypowiedzi

_ odróżnia teksty literackie od informacyjnych i reklamowych

_ dostrzega zależność między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy

_ odczytuje przenośny sens wysłuchanych utworów poetyckich i prozatorskich

_ wskazuje typowe elementy konstrukcyjne w zaproszeniach, życzeniach, ogłoszeniach,

instrukcjach, przepisach

_ głośno czyta utwory, uwzględniając zasady poprawnej artykulacji i intonacji

_ wskazuje różnice między rzeczownikami, czasownikami, przymiotnikami, liczebnikami,

zaimkami, przyimkami i spójnikami

_ rozpoznaje równoważnik zdania

_ rozpoznaje w tekście formy przypadków, liczb, osób, rodzajów; odróżnia formy

osobowe czasowników od nieosobowych (bezokolicznik, formy zakończone na

-no, -to)

DOCIERANIE DO INFORMACJI

_ wie, jakiego typu informacje zawierają słownik ortograficzny, słownik wyrazów

bliskoznacznych, słownik języka polskiego, słownik wyrazów obcych i umiejętnie

je stosuje

_ wybiera informacje niewyrażone wprost z różnych źródeł, np. czasopism, stron

internetowych

II. Analiza i interpretacja tekstów kultury

_ uzasadnia swoje reakcje czytelnicze

_ analizuje elementy świata przedstawionego w utworze epickim, takie jak: czas,

miejsce, bohaterowie, zdarzenia, wątek

_ posługuje się pojęciami akcja, fabuła, związek przyczynowo-skutkowy

_ identyfikuje baśń, legendę, mit, bajkę, komiks

_ rozumie podstawową funkcję wersu, zwrotki, rymu, rytmu oraz objaśnia

znaczenie i funkcję środków poetyckich, takich jak: przenośnia, porównanie,

epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy

_ rozumie funkcję akapitu jako logicznie wyodrębnionej całości w tekście

_ wyodrębnia elementy dzieła filmowego, zna główne etapy powstawania filmu

i przedstawienia, rozumie pojęcie adaptacji

_ określa zadania twórców dzieła filmowego i teatralnego aktora, reżysera,

dekoratora, suflera, reżysera

_ charakteryzuje i ocenia bohaterów oraz ich postawy odnoszące się do takich

wartości, jak np. miłość nienawiść, przyjaźń wrogość

_ odczytuje przesłanie utworu

III. Tworzenie wypowiedzi

MÓWIENIE

_ przedstawia własne zdanie w rozmowie

_ świadomie dobiera intonację zdaniową

_ udziela odpowiedzi w formie krótkiej wypowiedzi

_ uczestniczy w rozmowie związanej z lekturą, filmem czy codziennymi sytuacjami;

łączy za pomocą odpowiednich spójników współrzędne związki

wyrazowe w zdaniu

_ wypowiada się w roli świadka i uczestnika zdarzeń

_ gromadzi wyrazy określające i nazywające cechy charakteru na podstawie

zachowań i postaw

_ wypowiada się logicznie i w sposób uporządkowany: opowiada zdarzenia w porządku

chronologicznym, streszcza utwory fabularne, świadomie wykorzystuje

wyrazy określające następstwo czasowe, zwłaszcza przysłówki i wyrażenia przyimkowe

_ w sposób uporządkowany opisuje przedmiot, miejsce, krajobraz, postać, obraz,

ilustrację, plakat, stosując słownictwo służące do formułowania ocen i opinii,

emocji i uczuć (np. epitety, porównania, zdrobnienia, poprawnie używa odpowiedniego

stopnia przymiotnika i przysłówka)

_ objaśnia znaczenia dosłowne i metaforyczne wyrazów

_ odróżnia wyrazy pokrewne od synonimów

_ umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie: słownictwa (wzbogaca tworzony

tekst wyrazami bliskoznacznymi i przeciwstawnymi), składni (stosuje

różnorodne typy zdań: pojedyncze i złożone; celowo używa różnych typów

wypowiedzeń: pytających, oznajmujących, wykrzyknikowych, rozkazujących

w zależności od sytuacji komunikacyjnej; stosuje się do zasad poprawnej

interpunkcji), fleksji (używa odmiennych części mowy w poprawnych formach),

_ wygłasza tekst poetycki z pamięci, posługując się pauzą, barwą głosu; zwraca

uwagę na ważne treści tekstu

_ stosuje się do zasad właściwego akcentowania wyrazów i intonowania wypowiedzeń

PISANIE

_ stosuje poznane zasady ortografii dotyczące pisowni ó u, rz ż, ch h

i interpunkcji, poprawnie używa i zapisuje formy nieosobowe czasownika

_ w kilkuzdaniowych wypowiedziach związanych z lekturą, filmem czy codziennymi

sytuacjami łączy za pomocą odpowiednich spójników współrzędne związki

wyrazowe i stosuje się do zasad interpunkcji

_ w tekstach świadomie stosuje wyrazy bliskoznaczne, zastępuje powtarzające się

w tekście wyrazy odpowiednimi zaimkami

_ w wypowiedziach gromadzi wyrazy określające i nazywające cechy charakteru

na podstawie zachowań i postaw

_ układa życzenia, gratulacje, zapisuje przepis, instrukcję, ogłoszenie, zaproszenie

_ stosuje akapit jako znak logicznego wyodrębnienia fragmentów wypowiedzi

_ pisze logiczne i uporządkowane pod względem chronologicznym opowiadanie,

streszcza utwory fabularne, świadomie wykorzystuje wyrazy określające następstwo

czasowe; opowiada z perspektywy świadka i uczestnika zdarzeń (pamiętnik,

dziennik)

_ zapisuje dialog w opowiadaniu

_ w sposób uporządkowany opisuje przedmiot, miejsce, krajobraz, postać, stosując

słownictwo służące do formułowania ocen i opinii, emocji i uczuć (np. epitety,

porównania, zdrobnienia)

_ opisując obraz, rzeźbę, ilustrację, plakat, stosuje podstawowe słownictwo

charakterystyczne dla danej dziedziny sztuki

_ dostrzega błędy ortograficzne i interpunkcyjne w tworzonej wypowiedzi i je

poprawia

Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na

ocenę dobrą oraz:

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystywanie zawartych w nich informacji

SŁUCHANIE

_ przekazuje treść wysłuchanych wypowiedzi, potrafi ustosunkować się do wypowiedzi

innych oraz nawiązać do nich podczas własnej wypowiedzi

_ uzasadnia swoje zdanie na temat wysłuchanego komunikatu

_ nazywa intencje nadawcy komunikatu, dostrzega zależność między przenośnym

znaczeniem a intencją nadawcy wypowiedzi, w sytuacjach typowych odróżnia

fakty od opinii

CZYTANIE

_ wyszukuje w wypowiedzi informacje wyrażone pośrednio i wykorzystuje je

w wypowiedzi np. opisującej lub oceniającej postać fikcyjną lub rzeczywistą

_ oddziela informacje ważne od drugorzędnych i wykorzystuje je w odczytaniu

znaczeń dosłownych i przenośnych

_ wykorzystuje treści zawarte w artykule, instrukcji, przepisie, tabeli, schemacie

i notatce

_ nazywa intencje nadawcy komunikatu, dostrzega zależność między przenośnym

znaczeniem a intencją nadawcy wypowiedzi

_ nazywa osobę mówiącą w tekście w zależności od rodzaju utworu (podmiot

liryczny, narrator)

_ w sytuacjach typowych odróżnia fakty od opinii

_ wskazuje typowe elementy stylistyczne i graficzne w zaproszeniach, życzeniach,

ogłoszeniach, instrukcjach, przepisach

_ dostrzega relacje między takimi elementami konstrukcji, jak tytuł, wstęp,

rozwinięcie, zakończenie

_ głośno czyta utwory, wykorzystując umiejętność poprawnej artykulacji i intonacji,

aby oddać sens odczytywanego tekstu

_ rozumie funkcje użytych w tekście zdań pojedynczych rozwiniętych i nierozwiniętych,

pojedynczych i złożonych, równoważników zdań

_ rozumie funkcję użytych form przypadków, liczb, osób, czasów w tekstach

literackich, użytkowych, reklamowych

DOCIERANIE DO INFORMACJI

_ w zależności od celu poszukiwań świadomie wybiera odpowiedni słownik (słownik

ortograficzny, słownik wyrazów bliskoznacznych, słownik języka polskiego,

słownik wyrazów obcych)

_ konfrontuje ze sobą informacje zgromadzone na podstawie różnych źródeł

II. Analiza i interpretacja tekstów kultury

_ konfrontuje swoje reakcje czytelnicze z innymi odbiorcami

_ charakteryzuje osobę mówiącą na podstawie jej wypowiedzi

_ objaśnia funkcję analizowanych elementów świata przedstawionego w utworze

epickim oraz środków stylistycznych w utworze poetyckim (w tym rozróżnia

ożywienie i uosobienie jako rodzaje przenośni)

_ wykorzystuje wiedzę na temat wersu, zwrotki, rymu, rytmu, refrenu do interpretacji

utworu

_ wyróżnia wśród przekazów audiowizualnych programy informacyjne, rozrywkowe,

reklamy; dostrzega różnice między celem tych programów

_ charakteryzuje i ocenia bohaterów oraz ich postawy odnoszące się do takich

wartości, jak np. miłość nienawiść, przyjaźń wrogość; konfrontuje sytuację

bohaterów z własnymi doświadczeniami

III. Tworzenie wypowiedzi

MÓWIENIE

_ uzasadnia własne zdanie w rozmowie, podaje odpowiednie przykłady, cytuje,

stosuje się do reguł grzecznościowych

_ rozpoczyna i podtrzymuje rozmowę na temat lektury czy dzieła filmowego

_ udziela wyczerpujących wypowiedzi poprawnych pod względem konstrukcyjnym

i stylistycznym

_ w rozmowie związanej z lekturą, filmem czy codziennymi sytuacjami stosuje

frazeologizmy i przysłowia związane z omawianą tematyką

_ poprawnie stosuje formy czasu teraźniejszego oraz formy rodzaju męskoosobowego

i niemęskoosobowego w czasach przeszłym i przyszłym

_ w opisie dzieła kultury stosuje słownictwo wyrażające stosunek odbiorcy wobec dzieła

_ interpretuje przenośne treści utworów poetyckich przewidzianych w programie nauczania

_ zaznacza akcenty logiczne, stosuje pauzy, dostosowuje tempo recytacji do treści utworu

_ wzbogaca komunikat pozawerbalnymi środkami wypowiedzi

_ dokonuje samokrytyki wypowiedzi i doskonali ją pod względem konstrukcji i języka

PISANIE

_ potrafi zastosować reguły ortograficzne w sytuacjach nietypowych (np. wykorzystać

wiedzę o wyrazach pochodnych i rodzinie wyrazów, pisowni nie w przeciwstawieniach)

_ przekształca zdania złożone w pojedyncze i odwrotnie, a także zdania w równoważniki

zdań i odwrotnie odpowiednio do przyjętego celu

_ komponuje poprawne pod względem ortograficznym, interpunkcyjnym, fleksyjnym,

składniowym wypowiedzi o przejrzystej, logicznej kompozycji

_ uzasadnia własne zdanie, podaje odpowiednie przykłady, np. z lektury

_ udziela wyczerpujących wypowiedzi poprawnych pod względem konstrukcyjnym

i stylistycznym

_ w wypowiedziach związanych z lekturą, filmem czy codziennymi sytuacjami

stosuje frazeologizmy i przysłowia związane z omawianą tematyką

_ komponuje i przekształca plan wypowiedzi

_ pisze opowiadanie twórcze, list z perspektywy bohatera, baśń

_ w opisie dzieła kultury stosuje słownictwo wyrażające stosunek odbiorcy wobec dzieła

_ sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie: słownictwa (dba o poprawność

słownikową tworzonych wypowiedzi, odpowiednio dobiera wyrazy bliskoznaczne

i przeciwstawne, wzbogacając tekst w zależności od formy wypowiedzi

i sytuacji komunikacyjnej), składni (tworzy ciekawe pod względem składniowym

wypowiedzi, stosuje się do zasad poprawności logiczno-składniowej, dba o poprawną

interpunkcję wypowiedzeń złożonych), fleksji (w wypowiedziach stosuje

w poprawnych formach odmienne i nieodmienne części mowy przewidziane

w programie nauczania, w tym poprawnie stosuje formy czasu teraźniejszego

oraz formy rodzaju męskoosobowego i niemęskoosobowego w czasach przeszłym

i przyszłym), fonetyki (biegle stosuje wiadomości z zakresu fonetyki

i wykorzystuje je w poprawnym zapisie wyrazów)

_ dokonuje samodzielnej autokorekty napisanego tekstu

Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę

bardzo dobrą oraz:

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystywanie zawartych w nich informacji

SŁUCHANIE

_ w rozmowie i innych sytuacjach komunikacyjnych celowo odwołuje się do

wypowiedzi innych osób

_ dokonuje selekcji informacji w celu wykorzystania ich w sytuacjach nietypowych

_ dostrzega zależność między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy wypowiedzi

w tekstach poetyckich i reklamowych, wskazuje elementy o charakterze perswazyjnym

CZYTANIE

_ czyta ze zrozumieniem na poziomie krytycznym teksty spoza listy lektur

_ interpretuje utwory poetyckie i prozatorskie

DOCIERANIE DO INFORMACJI

_ wybiera i wykorzystuje informacje z różnych źródeł (np. czasopism, stron

internetowych) we własnych wypowiedziach o charakterze informacyjnym lub oceniającym

II. Analiza i interpretacja tekstów kultury

_ porównuje funkcję analizowanych elementów świata przedstawionego w różnych

utworach epickich i poetyckich

_ wskazuje elementy baśni, legendy, bajki, mitu w innych tekstach kultury oraz odnajduje

i omawia nawiązania do tego typu utworów we współczesnych tekstach

kultury, np. opowiadaniach, reklamach, oraz w języku, np. we frazeologii

_ odnosi się do postaw bohaterów fikcyjnych i opisuje otaczającą ich rzeczywistość

_ dostrzega zależność między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy wypowiedzi

w tekstach poetyckich i reklamowych, wskazuje elementy o charakterze

perswazyjnym

III. Tworzenie wypowiedzi

MÓWIENIE

_ przedstawia własne stanowisko w związku ze sposobem rozwiązania problemu,

wykonania zadania, formułuje twórcze uwagi

_ podejmuje rozmowę na temat przeczytanej lektury dzieła także spoza kanonu

lektur przewidzianych programem nauczania w klasie piątej; omawia je w odniesieniu

do innych dzieł także spoza kanonu lektur

_ interpretuje metaforyczne i symboliczne treści utworów literackich i plastycznych

PISANIE

_ tworzy samodzielne wypowiedzi cechujące się ciekawym ujęciem tematu,

pomysłową formą, poprawną konstrukcją oraz właściwym doborem środków

językowych

_ wykazuje się szczególną dbałością o poprawność ortograficzną, interpunkcyjną,

fleksyjną i składniową oraz estetykę zapisu wypowiedzi

_ świadomie stosuje wiedzę językową w zakresie treści materiałowych przewidzianych

programem nauczania słownictwa, składni, fleksji i fonetyki

 

SZCZEGOŁOWE KRYTERIA OCENIANIA DLA KLASY II gimnazjum

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, ktory nie spełnia wymagań kryterialnych na ocenę dopuszczającą.

Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, ktory:

SŁUCHANIE

_ uważnie słucha wypowiedzi nauczyciela i innych uczniow,

_ rozpoznaje komunikat będący informacją, komentarzem czy oceną,

_ wybiera potrzebne informacje z tekstu,

_ identyfikuje językowe i pozajęzykowe środki wyrazu,

_ słucha wzorcowych recytacji utworow poetyckich i prozatorskich,

_ rozpoznaje wypowiedź argumentacyjną (wskazuje tezę, argumenty i wnioski).

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ odczytuje teksty na poziomie dosłownym, rozpoznaje sens przenośny utworu,

_ płynnie czyta rożne teksty, uwzględniając zasady interpunkcji, prawidłowego

akcentowania i intonacji,

_ potrafi z pomocą nauczyciela przytoczyć najważniejsze treści utworow wymienionych

w podstawie programowej,

_ zadaje pytania dotyczące przeczytanego utworu,

_ wybiera z tekstu najważniejsze informacje,

_ odrożnia informacje o faktach od opinii,

_ rozpoznaje rożnice między fikcją a kłamstwem,

_ wymienia podstawowe środki wyrazu artystycznego w tekście literackim,

_ zna elementy konstrukcji świata przedstawionego w utworze,

_ rozrożnia narrację pierwszo- i trzecioosobową,

_ charakteryzuje postać mowiącą w utworze,

_ zna terminy wiersz stroficzny i ciągły, wiersz bezrymowy, wiersz wolny,

_ zna pojęcia legenda, podanie, przypowieść, dziennik, pamiętnik, nowela, powieść,

opowiadanie, baśń, bajka i fraszka,

_ rozrożnia charakterystykę pośrednią i bezpośrednią,

_ wymienia cechy dramatu jako rodzaju literackiego,

_ wskazuje elementy dramatu, takie jak akt, scena, tekst głowny, tekst poboczny,

monolog, dialog,

_ odwołując się do własnego doświadczenia, podaje możliwe motywy postępowania

bohatera,

_ z pomocą nauczyciela korzysta ze słownikow, np. języka polskiego, wyrazow

obcych, synonimow,

_ dostrzega związek między tytułem a treścią utworu, np. artykułu prasowego,

_ zna językowe i pozajęzykowe środki perswazji w reklamie telewizyjnej i ulotce,

_ dostrzega rożnice między filmem dokumentalnym a fabularnym,

_ świadomie wybiera programy telewizyjne, gry komputerowe.

MÓWIENIE

_ tworzy wypowiedź zgodną z tematem,

_ dostrzega zależność między modulacją głosu a sensem wypowiedzi,

_ z pomocą nauczyciela formułuje argumenty odpowiednie do tezy,

_ wypowiada swoje zdanie w dyskusji,

_ opisuje postaci, przedmioty, krajobraz, podejmuje probę opisu sytuacji,

_ streszcza tekst publicystyczny,

_ gromadzi słownictwo oceniające postać,

_ zadaje własne pytania w wywiadzie,

_ mowi o swoich uczuciach,

_ wygłasza z pamięci fragment tekstu poetyckiego lub prozatorskiego.

PISANIE

_ tworzy plan wypowiedzi,

_ redaguje tekst zgodny z tematem,

_ podejmuje proby redakcji tekstu napisanego ręcznie i na komputerze,

_ zna podstawowe zasady poprawności językowej, ortograficznej i interpunkcyjnej,

_ w opisie dzieła sztuki uwzględnia treści symboliczne,

_ pisze opowiadanie tworcze,

_ podejmuje probę charakteryzowania postaci literackiej, mowi o przeżyciach

bohatera,

_ z pomocą nauczyciela redaguje wypowiedź, w ktorej formułuje logiczne argumenty,

_ opisuje wygląd, zainteresowania, postępowanie, omawia przeżycia,

_ redaguje kartkę z dziennika, pamiętnika,

_ podejmuje probę napisania CV, życiorysu, listu motywacyjnego, podania i innych

form użytkowych,

_ pisze SMS-a, e-maila, przestrzegając zasad etyki mowy,

_ wypowiada się na temat książki, filmu, przedstawienia,

_ streszcza tekst literacki.

NAUKA O JĘZYKU

_ stosuje wiedzę językową w zakresie:

fonetyki (zna podstawowe zasady poprawnej wymowy, mechanizmy powstawania

upodobnień pod względem dźwięczności i uproszczeń wyrazowych),

słowotworstwa i słownictwa (zna rodzaje formantow; rozpoznaje podstawę

słowotworczą w wyrazach złożonych; dobiera pary antonimow; wzbogaca

wypowiedź, stosując związki frazeologiczne; rozpoznaje wyrazy wieloznaczne;

zna rożnicę między wyrazem abstrakcyjnym a konkretnym),

fleksji (zna pojęcia temat i końcowka; wskazuje części mowy, bezokoliczniki

oraz formy zakończone na -no, -to; wie, jak się tworzy imiesłow),

składni, rozpoznaje w wypowiedziach orzeczenie, podmiot, dopełnienie, okolicznik

i przydawkę (rozpoznaje wypowiedzenie zawierające podmiot i zdanie

bezpodmiotowe; wskazuje zdanie pojedyncze i złożone, rownoważniki zdań,

zdania złożone podrzędnie i wspołrzędnie, mowę zależną i niezależną),

rozpoznaje w tekście wyrazy zapożyczone, neologizmy i wulgaryzmy.

Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, ktory spełnia wymagania oceny dopuszczającej

oraz:

SŁUCHANIE

_ jako uczestnik sytuacji komunikacyjnej uważnie słucha wypowiedzi nauczyciela

i innych uczniow oraz podejmuje proby aktywnego w niej uczestnictwa,

_ dostrzega rożnice między informacją, komentarzem i oceną,

_ posługuje się informacjami z wysłuchanego tekstu, m.in. z wywiadu,

_ dostrzega funkcję językowych i pozajęzykowych środkow wyrazu w danej

sytuacji komunikacyjnej,

_ słucha wzorcowych recytacji utworow poetyckich i prozatorskich, dostrzegając

środki wyrazu artystycznego i sposoby prezentacji tekstu.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ odczytuje teksty na poziomie dosłownym, podejmuje proby odczytywania ich

sensu przenośnego i symbolicznego,

_ probuje interpretować głosowo czytany tekst,

_ określa temat przeczytanego utworu,

_ potrafi z pomocą nauczyciela przytoczyć treść utworow wymienionych w podstawie

programowej,

_ wyszukuje w dłuższej lekturze cytaty na zadany temat,

_ identyfikuje utwory o cechach satyry,

_ wskazuje i nazywa podstawowe środki wyrazu artystycznego w tekście literackim,

takie jak: neologizm, archaizm, zdrobnienie, zgrubienie, metafora, porownanie,

pytanie retoryczne, wyrazy dźwiękonaśladowcze,

_ rozpoznaje elementy konstrukcyjne świata przedstawionego w utworze,

_ wyrożnia wśrod tekstow poetyckich wiersz stroficzny i ciągły, wiersz bezrymowy

i wolny,

_ rozpoznaje układy rymow,

_ wymienia cechy noweli, powieści, opowiadania, fantasy, baśni, bajki, fraszki,

legendy, podania, przypowieści, dziennika i pamiętnika,

_ zauważa w tekście szyk przestawny,

_ wskazuje porownania homeryckie,

_ dostrzega związek treści dzieła z okolicznościami jego powstania i biografią

autora,

_ identyfikuje cechy literatury faktu i powieści autobiograficznej,

_ rozrożnia bezpośrednią i pośrednią charakterystykę postaci w tekście,

_ zna budowę noweli,

_ rozpoznaje cechy dramatu jako rodzaju literackiego,

_ przypisuje utwor do właściwego rodzaju literackiego,

_ rozpoznaje czytany utwor jako komedię, dramat (gatunek),

_ rozpoznaje elementy dramatu: akt, scena, tekst głowny, tekst poboczny, monolog

i dialog,

_ nazywa motywy postępowania bohatera,

_ korzysta ze słownika języka polskiego, wyrazow obcych, synonimow, poprawnej

polszczyzny i słownika frazeologicznego,

_ zna cechy charakterystyczne dla wywiadu,

_ zna sens powszechnie znanych prawd filozoficznych,

_ rozpoznaje w tekście informację, komentarz i opinię,

_ rozpoznaje językowe i pozajęzykowe środki perswazji w reklamie telewizyjnej

i ulotce,

_ wskazuje grę słowną w reklamie i probuje wyjaśnić jej mechanizm,

_ zna cechy filmu dokumentalnego i fabularnego,

_ probuje wyjaśnić elementy symboliczne dzieła malarskiego,

_ korzysta z internetu i encyklopedii multimedialnej,

_ dokonuje wyboru programu telewizyjnego, gry komputerowej, uwzględniając ich

wartości poznawcze, kulturalne, etyczne,

_ dostrzega cechy karykatury i przejaskrawienia w literaturze i rysunku,

_ czerpie informacje z przypisu.

MÓWIENIE

_ tworzy wypowiedź zgodną z tematem, starając się zachować poprawność

kompozycyjną i językową,

_ podejmuje proby dostosowania modulacji głosu do treści i celu wypowiedzi,

_ dobiera argumenty odpowiednie do tezy,

_ podejmuje proby wygłoszenia przemowienia,

_ uczestniczy w dyskusji, zajmując własne stanowisko i reagując na argumenty

dyskutantow, potrafi zacytować odpowiednie fragmenty na poparcie swojego zdania,

_ tworzy tekst zawierający opis postaci, przedmiotu, krajobrazu i sytuacji,

_ podejmuje probę charakterystyki postaci i autocharakterystyki,

_ przygotowuje się do wywiadu (zadaje pytania i formułuje możliwe odpowiedzi),

_ wyraża swoje uczucia, posługując się odpowiednim słownictwem,

_ dostrzega zjawisko brutalności słownej i manipulacji językowej,

_ w wygłaszanym z pamięci tekście podkreśla głosowo najważniejsze treści utworu,

_ uczestniczy we wspolnym omowieniu recytacji lub wypowiedzi koleżanek

i kolegow.

PISANIE

_ samodzielnie tworzy plan dłuższej wypowiedzi,

_ redaguje tekst zgodny z tematem, ze szczegolnym uwzględnieniem zasad

logicznej kompozycji,

_ stosuje akapity,

_ stara się stosować zasady poprawności językowej, ortograficznej i interpunkcyjnej,

_ tworzy tekst reklamowy, informacyjny lub o charakterze instrukcji,

_ uwzględnia w opisie dzieła sztuki podstawową wiedzę dotyczącą czasu jego

powstania,

_ podejmuje probę wyjaśnienia w opisie dzieła plastycznego symbolicznego

znaczenia barw, przedmiotow, usytuowania postaci,

_ charakteryzuje postać literacką lub rzeczywistą, opisując jej przeżycia wewnętrzne,

_ przedstawia logiczne argumenty w rozprawce,

_ probuje napisać autocharakterystykę, list oficjalny na podstawie lektury lub

sytuacji życiowej, dostosowuje stylistykę i formę wypowiedzi do odbiorcy,

_ przestrzega zasad etyki w zależności od sytuacji i relacji łączącej go z odbiorcą,

_ pisze, SMS-a, e-maila,

_ pisze wypowiedź na temat książki, filmu, przedstawienia,

_ sporządza opis bibliograficzny książki,

_ relacjonuje wydarzenia, np. z zawodow sportowych,

_ redaguje dedykację, regulamin i inne formy użytkowe,

_ pisze CV, życiorys, list motywacyjny, podanie,

_ dokonuje redakcji tekstu pisanego ręcznie i na komputerze.

NAUKA O JĘZYKU

_ stosuje wiedzę językową w zakresie:

fonetyki (jako użytkownik języka odwołuje się do elementarnej wiedzy

z zakresu fonetyki oraz zasad poprawnej wymowy),

słowotworstwa i słownictwa (zna funkcję formantow słowotworczych i rozpoznaje

w tekście funkcję wyrazow zdrobniałych, zgrubiałych oraz nacechowanych

emocjonalnie; używa w tekście własnym antonimow i poznanych

związkow frazeologicznych; odrożnia wyrazy abstrakcyjne od konkretnych),

fleksji (wskazuje części mowy i stosuje ich poprawne formy, oddziela temat

od końcowki w wyrazach odmiennych; wskazuje w tekście nieosobowe formy

czasownika; rozpoznaje i tworzy imiesłowy),

składni (rozpoznaje w wypowiedziach rożne rodzaje podmiotow, orzeczeń,

dopełnień, okolicznikow oraz przydawkę; rozpoznaje w zdaniach podmiot

w dopełniaczu; przekształca wypowiedzenie zawierające podmiot w wypowiedzenie

bezpodmiotowe i odwrotnie; przekształca konstrukcję strony czynnej

w konstrukcję strony biernej i odwrotnie; rozpoznaje zdanie złożone podrzędnie

podmiotowe i orzecznikowe; klasyfikuje zdania pojedyncze i złożone oraz

rownoważniki zdań; zna funkcję składniową rożnych części mowy),

rozpoznaje w tekście wulgaryzmy, terminy o ograniczonym zasięgu,

dostrzega przydatność wyrazow zapożyczonych, neologizmow, archaizmow,

eufemizmow.

Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, ktory spełnia wymagania oceny dostatecznej oraz:

SŁUCHANIE

_ jako aktywny uczestnik sytuacji komunikacyjnej uważnie słucha wypowiedzi

nauczyciela i innych uczniow,

_ porownuje komunikaty ze względu na cel wypowiedzi, odrożnia informację od

komentarza i oceny, rozpoznaje intencje wypowiedzi (aprobatę, dezaprobatę,

negację, prowokację),

_ analizuje treść wysłuchanego wywiadu,

_ dostrzega w wysłuchanym tekście językowe i pozajęzykowe środki perswazji,

_ dostrzega ewentualne przejawy agresji i manipulacji.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ odczytuje teksty na poziomie dosłownym, przenośnym i symbolicznym,

_ interpretuje głosowo czytany tekst,

_ potrafi przytoczyć treść utworow wymienionych w podstawie programowej,

_ samodzielnie określa temat utworu,

_ wyszukuje cytaty w dłuższej lekturze i posługuje się nimi,

_ dostrzega cechy satyry w rożnych tekstach,

_ wykorzystuje rożne źrodła tekstowe w celu zdobycia informacji, m.in. na temat

miejscowych zabytkow architektonicznych, obyczajow i typowych elementow

krajobrazu,

_ nazywa wszystkie poznane środki artystyczne i analizuje wyodrębnione obrazy

poetyckie,

_ wyrożnia elementy konstrukcyjne świata przedstawionego w utworze,

_ posługuje się terminami wiersz stroficzny i ciągły, wiersz bezrymowy i wiersz

wolny,

_ wskazuje cechy gatunkowe legendy, podania, przypowieści, dziennika i pamiętnika,

powieści, opowiadania, fantasy, noweli, baśni, bajki, fraszki,

_ rozumie funkcję szyku przestawnego w tekście,

_ wyjaśnia budowę porownania homeryckiego w tekście poetyckim,

_ wskazuje na związek treści dzieła i okoliczności jego powstania z biografią

autora,

_ rozrożnia cechy literatury faktu, powieści autobiograficznej i historycznej,

_ rozrożnia w tekście charakterystykę bezpośrednią i pośrednią,

_ uzasadnia obecność narratora wszechwiedzącego w utworze,

_ omawia budowę noweli (ze szczegolnym uwzględnieniem punktu kulminacyjnego

i puenty) oraz dramatu,

_ uzasadnia działania bohatera literackiego,

_ omawia funkcje elementow konstrukcyjnych utworu, tytułu, podtytułu, motta,

apostrofy, puenty,

_ wskazuje w utworze elementy charakterystyczne dla rodzaju literackiego (liryki,

epiki i dramatu),

_ wskazuje w dramacie funkcje takich elementow, jak akt, scena, tekst głowny, tekst

poboczny, monolog, dialog,

_ wykorzystuje informacje zawarte w słownikach języka polskiego, poprawnej

polszczyzny, słowniku frazeologicznym, antonimow i synonimow, szkolnego

słownika terminow literackich,

_ wskazuje cechy charakterystyczne wywiadu,

_ odkrywa sens powszechnie znanych prawd filozoficznych i wykorzystuje je

w swoich wypowiedziach,

_ sprawnie wyszukuje informacje podczas pobieżnego czytania,

_ oddziela informację od komentarza i oceny, wyjaśnia rolę tytułu i środtytułu

w artykule prasowym,

_ wyszukuje językowe i pozajęzykowe środki perswazji oraz rozumie funkcję gry

językowej w reklamie,

_ odrożnia film dokumentalny od fabularnego,

_ omawia funkcję ilustracji, podejmuje probę interpretacji dzieła malarskiego,

_ omawia cechy karykatury i przejaskrawienia w literaturze i rysunku,

_ znajduje w tekstach wspołczesnej kultury popularnej, np. w filmach, komiksach,

piosenkach, nawiązania do tradycyjnych wątkow literackich i kulturowych.

MÓWIENIE

_ podejmuje proby oddania sensu wypowiedzi przez odpowiednią modulację

głosu,

_ porządkuje argumenty według ich ważności,

_ wygłasza przemowienie według stworzonego wcześniej planu,

_ aktywnie uczestniczy w dyskusji,

_ tworzy opis spełniający funkcje użytkową, artystyczną i reklamową,

_ odrożnia informację od komentarza,

_ streszcza tekst publicystyczny według przygotowanego wcześniej planu,

_ charakteryzuje postać rzeczywistą i fikcyjną,

_ układa autocharakterystykę,

_ przeprowadza krotki wywiad z postacią fikcyjną,

_ mowi o swoich uczuciach w sytuacji konfliktowej i symulowanej,

_ reaguje na brutalność słowną i manipulację językową,

_ w wypowiedziach stosuje zasady etykiety językowej, zna konwencje językowe

zależne od środowiska.

PISANIE

_ tworzy logiczną i spojną wypowiedź zgodną z tematem, poprawną pod względem

językowym, ortograficznym i interpunkcyjnym,

_ układa tekst reklamy, wypowiedź o charakterze informacji, komentarza,

_ w opisie dzieła sztuki posługuje się informacją o czasie jego powstania,

_ opisuje dzieło plastyczne ze szczegolnym uwzględnieniem symbolicznego sensu

barw, przedmiotow, usytuowania postaci,

_ redagując opowiadanie tworcze, stara się odwołać do realiow epoki, w ktorej się

rozgrywa akcja utworu,

_ charakteryzuje postać literacką, stosuje opis przeżyć wewnętrznych i wyjaśnia

motywy postępowania bohatera,

_ stosując odpowiednie słownictwo i wymogi gatunkowe, redaguje rozprawkę, autocharakterystykę,

list oficjalny, kartkę z pamiętnika (dziennika), sprawozdanie,

np. z zawodow sportowych, streszczenie, CV, e-mail, życiorys, list motywacyjny,

podanie,

_ omawia pisemnie książkę, film, przedstawienie; w analizie uwzględnia specyfikę

tekstu kultury oraz własną ocenę,

_ wykorzystuje wiedzę o składni przy stosowaniu reguł interpunkcyjnych, stosuje

średnik,

_ dokonuje starannej redakcji tekstow napisanych ręcznie i na komputerze, poprawia

błędy językowe, ortograficzne i interpunkcyjne, korzystając z odpowiednich

źrodeł.

NAUKA O JĘZYKU

_ umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie:

fonetyki (jako użytkownik języka wykorzystuje wiedzę z zakresu fonetyki; stara

się stosować zasady poprawnej wymowy),

słowotworstwa i słownictwa (określa funkcje formantow słowotworczych; stara

się poprawnie zapisywać przedrostki wez-, wz-, wes-, ws-, z-, s-, ś- i przyrostki

-ctwo, -dztwo, -stwo, -dzki, -cki; omawia budowę wyrazow złożonych; posługuje

Szczegołowe kryteria oceniania dla klasy II 185

się w tekście własnym zdrobnieniami, zgrubieniami, wyrazami nacechowanymi

emocjonalnie, antonimami, związkami frazeologicznymi; wzbogaca wypowiedzi

o wyrazy abstrakcyjne i konkretne),

fleksji (omawia funkcję części mowy w tekście i rozrożnia czasowniki dokonane

i niedokonane, rozpoznaje tryby i strony, wskazuje oboczności i tematy

oboczne; zauważa rożnice między fleksyjnymi i słowotworczymi cząstkami

budowy wyrazow; rozpoznaje funkcję składniową rożnych części mowy),

składni (rozpoznaje w wypowiedzeniach i rozumie funkcje rożnych rodzajow

podmiotow, orzeczeń, dopełnień, okolicznikow i przydawki; tworzy zdania

z podmiotem w dopełniaczu; przekształca wypowiedzenie zawierające podmiot

w wypowiedzenie bezpodmiotowe i odwrotnie; tworzy zdania złożone

podrzędnie podmiotowe i bezpodmiotowe; przekształca wypowiedzenia

zdanie pojedyncze na rownoważnik, pojedyncze na złożone, mowę zależną na

niezależną),

_ rozumie w tekście obecność wyrazow gwarowych, terminow naukowych, archaizmow,

neologizmow, eufemizmow i wulgaryzmow,

_ wyjaśnia znaczenie często używanych zapożyczeń; omawia okoliczności zapożyczania

wyrazow z innych językow oraz tworzenia neologizmow.

Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, ktory spełnia wymagania oceny dobrej oraz:

SŁUCHANIE

_ uczestnicząc w sytuacji komunikacyjnej, uważnie słucha wypowiedzi jej uczestnikow,

rozpoznaje intencję nadawcy i funkcję komunikatu,

_ klasyfikuje komunikaty (informacja, komentarz, ocena) ze względu na cel

wypowiedzi i odpowiednio wykorzystuje ich treści,

_ wyciąga wnioski i uogolnia na podstawie informacji pozyskanych z wysłuchanego

wywiadu,

_ dostrzega w wysłuchanym tekście językowe i pozajęzykowe środki perswazji,

ironię oraz ocenia ich wymiar etyczny.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ analizuje sens dosłowny, przenośny i symboliczny utworu,

_ interpretuje głosowo treści dosłowne i przenośne tekstu, stosując odpowiednią

intonację zdaniową i poprawną artykulację,

_ zna dokładnie treść utworow wskazanych w podstawie programowej,

_ posługuje się terminami satyra, legenda, podanie, przypowieść, dziennik, pamiętnik,

opowiadanie, nowela, bajka, baśń, powieść fantasy i określa ich cechy

gatunkowe w utworze,

_ poszukuje i porządkuje informacje na podstawie rożnych źrodeł tekstowych,

_ określa funkcje środkow artystycznych i interpretuje wyodrębnione obrazy

poetyckie,

_ analizuje elementy konstrukcyjne świata przedstawionego w utworze,

_ wykorzystując wiedzę o takich elementach dramatu, jak akt, scena tekst głowny,

tekst poboczny, monolog, dialog, potrafi samodzielnie dokonać analizy dzieła,

_ definiuje terminy wiersz stroficzny, ciągły, bezrymowy, wolny,

_ dokonuje analizy składniowej tekstu poetyckiego, w ktorej dostrzega m.in.

funkcje szyku przestawnego,

_ wyjaśnia funkcję porownania homeryckiego w tekście poetyckim, wskazuje

średniowkę,

_ analizując sens utworu, wykorzystuje zależność treści dzieła od okoliczności jego

powstania i biografii autora,

_ analizuje utwory należące do literatury faktu, rozpoznaje cechy powieści

autobiograficznej i historycznej,

_ opisując bohatera literackiego, wykorzystuje informacje zawarte we fragmentach

stanowiących charakterystykę bezpośrednią oraz spostrzeżenia i uogolnienia

wynikające z analizy fragmentow stanowiących charakterystykę pośrednią,

_ motywuje postępowanie bohatera literackiego oraz postaci rzeczywistej,

_ analizuje budowę noweli, dramatu,

_ korzystając ze słownikow, wzbogaca swoje słownictwo oraz dba o poprawność

językową swoich wypowiedzi,

_ wyjaśnia uniwersalną wartość prawd filozoficznych, ilustrując je odpowiednimi

przykładami,

_ analizuje funkcję językową i pozajęzykową środkow perswazji oraz gry językowej,

np. w reklamie,

_ interpretuje symboliczne znaczenia ilustracji i dzieła malarskiego,

_ analizuje cechy karykatury i przejaskrawienia w literaturze i rysunku.

MÓWIENIE

_ posługuje się modulacją głosu w celu nadania wypowiedzi odpowiedniego tonu

(np. uroczystego, parodystycznego, szyderczego),

_ tworzy logiczną argumentację do tezy,

_ wygłaszając przemowienie, stosuje odpowiednie figury retoryczne,

_ jako aktywny uczestnik dyskusji precyzyjnie wyraża swoj stosunek do przedstawianych

treści, nawiązuje do wypowiedzi przedmowcow, przedstawia wnioski,

_ posługuje się obiektywną informacją, komentuje i ocenia,

_ charakteryzując postać rzeczywistą lub fikcyjną (układając autocharakterystykę),

stosuje bogate słownictwo oceniające, stara się przedstawić bohatera w jak

najpełniejszy sposob, np. przez wyjaśnienie motywow jego postępowania, opis

przeżyć itp.,

_ w przeprowadzanym wywiadzie zadaje pytania ewokujące obszerne, bogate

w informacje odpowiedzi,

_ opisuje i wyjaśnia swoje uczucia w rożnych sytuacjach, zwłaszcza konfliktowych,

_ interpretuje głosowo tekst wygłaszany z pamięci, omawia recytację oraz wypowiedzi

koleżanek i kolegow z uwzględnieniem zawartości merytorycznej,

poprawności językowej i artykulacyjnej,

_ sprawnie posługuje się oficjalną i nieoficjalną odmianą polszczyzny.

PISANIE

_ tworzy logiczną i spojną wypowiedź zgodną z tematem, ze szczegolną dbałością

o poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną,

_ opisując dzieło sztuki, analizuje i interpretuje jego treści symboliczne oraz

uwzględnia czas powstania,

_ wprowadza do wypowiedzi partykuły, rozumiejąc ich rolę w modyfikowaniu

znaczenia składnikow wypowiedzi, wykorzystuje wykrzyknik w celu wyrażenia

emocji, stosuje wołacz,

_ w redagowanym opowiadaniu tworczym dba o realia epoki, w ktorej się

toczy akcja, dzięki świadomemu wprowadzeniu odpowiednich elementow świata

przedstawionego,

_ wykorzystuje opis przeżyć wewnętrznych w charakterystyce postaci literackiej

w celu wyjaśnienia jej postaw, podejmowanych decyzji, zachowań,

_ recenzuje książkę, film, przedstawienie teatralne, posługując się słownictwem

charakterystycznym dla danej dziedziny kultury,

_ redaguje tekst o charakterze przemowienia na tematy związane z lekturą

i dotyczące sytuacji życiowych, świadomie stosując wybrane figury retoryczne,

_ dokonuje starannej redakcji tekstu napisanego ręcznie i na komputerze, umiejętnie

formatuje tekst, dobiera rodzaj czcionki, stosuje właściwe odstępy, wyznacza

marginesy, justuje tekst, dokonuje jego korekty.

NAUKA O JĘZYKU

_ sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie:

fonetyki (świadomie wykorzystuje wiedzę z fonetyki; dba o poprawną wymowę;

unika błędnych uproszczeń wyrazowych oraz hiperpoprawności),

słowotworstwa i słownictwa (klasyfikuje formanty słowotworcze według ich

funkcji; celowo wzbogaca swoje wypowiedzi o wyrazy zdrobniałe, zgrubiałe

i wyrazy nacechowane emocjonalnie oraz antonimy; poprawnie zapisuje

przedrostki i przyrostki oraz używa łącznika w wyrazach złożonych),

fleksji (analizuje budowę fleksyjną i słowotworczą wyrazu; tworzy poprawne

wypowiedzi, odwołując się do wiedzy z zakresu funkcji składniowych rożnych

części mowy), wyjaśnia funkcję czasownika, w tym imiesłowu w tekście,

składni (wykorzystuje wiedzę o rożnych rodzajach podmiotow, orzeczeń,

dopełnień, okolicznikow i przydawki w tworzeniu własnych wypowiedzi; tworzy

teksty rożnorodne pod względem składniowym; dzięki przekształceniom

składniowym wypowiedzeń unika powtorzeń i błędow stylistycznych),

jako świadomy użytkownik języka wzbogaca słownictwo o niezbędne zapożyczenia

i neologizmy; wyjaśnia okoliczności zapożyczania wyrazow i mechanizmy

tworzenia neologizmow; ocenia przydatność w języku wyrazow

gwarowych, terminow naukowych, archaizmow, eufemizmow i neologizmow.

Ocenę celującą otrzymuje uczeń, ktory spełnia wymagania kryterialne na ocenę

bardzo dobrą, a ponadto przejawia umiejętności w zakresie przykładowo podanych

zagadnień:

SŁUCHANIE

_ samodzielnie analizuje i interpretuje słuchany tekst pod względem celu wypowiedzi,

środkow perswazji oraz zabiegow artystycznych,

_ sporządza notatki, uczestnicząc w sytuacji komunikacyjnej jako odbiorca wypowiedzi;

wykorzystuje je w nowych sytuacjach komunikacyjnych.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ zna dokładnie treść utworow wskazanych w podstawie programowej, potrafi

zestawiać i analizować dzieła,

_ czyta teksty spoza podstawy programowej,

_ czyta, samodzielnie analizuje i interpretuje rożne teksty literackie oraz inne teksty

kultury, uwzględniając ich znaczenie metaforyczne i symboliczne, konteksty

interpretacyjne oraz intencję nadawcy wypowiedzi,

_ posługuje się rożnymi źrodłami informacji, a zwłaszcza treściami przekazu

medialnego.

MÓWIENIE

_ świadomie uczestniczy w rożnych sytuacjach komunikacyjnych jako dyskutant,

prowadzący dyskusję, przeprowadzający wywiad, wygłaszający przemowienie

lub referat; przedstawia rzeczowe argumenty i wnioski,

_ wykazuje się oryginalnością interpretacji głosowej tekstu prozatorskiego lub

poetyckiego wygłaszanego z pamięci,

_ krytycznie i rzeczowo ocenia wypowiedzi własne i innych, przejawia szczegolną

dbałość o kulturę słowa.

PISANIE

_ sprawnie redaguje teksty z zachowaniem cech gatunkowych rożnych typow

wypowiedzi, dbając o poprawność zapisu, bezbłędność językową i stylistyczną,

_ podejmuje proby własnej tworczości literackiej.

NAUKA O JĘZYKU

_ świadomie stosuje wiedzę w zakresie treści przewidzianych programem i wykraczających

poza program nauczania fonetyki, słowotworstwa, fleksji, składni oraz

wiedzy o języku jako tworze społecznym,

_ samodzielnie poszerza wiedzę językową, korzystając z rożnych źrodeł informacji.

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA DLA KLASY III gimnazjum

Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, ktory:

SŁUCHANIE

_ uważnie słucha wypowiedzi innych osob w rożnych sytuacjach komunikacyjnych

i rozumie wysłuchane komunikaty,

_ rozpoznaje wypowiedź argumentacyjną,

_ odrożnia wypowiedzi publicystyczne i użytkowe od tekstow literackich,

_ wymienia informacje zawarte w wysłuchanym tekście.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ czyta tekst poetycki i prozatorski, przestrzegając zasad interpunkcji, poprawnego

akcentowania oraz intonacji,

_ opisuje uczucia, ktore budzi w nim dzieło,

_ określa problematykę utworu oraz jego głowną myśl,

_ przedstawia najistotniejsze treści wypowiedzi,

_ wskazuje w tekście treści przenośne,

_ określa wartość informacyjną tekstu,

_ zna cechy liryki, epiki i dramatu,

_ wymienia podstawowe cechy bajki, baśni, legendy, opowiadania, noweli,

powieści, dziennika, pamiętnika, hymnu, fraszki, tragedii, komedii, ballady,

komiksu,

_ odrożnia fikcję realistyczną od fantastycznej,

_ wskazuje tytuł, podtytuł utworu,

_ wyrożnia w utworze wątek głowny i poboczny, wskazuje bohatera głownego

i tytułowego,

_ wskazuje w utworze elementy tragiczne i komiczne,

_ wskazuje podstawowe środki stylistyczne, przede wszystkim: metaforę, porownanie,

powtorzenie, pytanie retoryczne, wyraz dźwiękonaśladowczy, rym,

_ wskazuje elementy dramatu takie jak akt, scena, tekst głowny, tekst poboczny,

monolog, dialog.

MÓWIENIE

_ nadaje swojej wypowiedzi odpowiedni sens,

_ gromadzi argumenty na poparcie przyjętego stanowiska,

_ prezentuje własne zdanie w rozmowie,

_ opowiada,

_ podejmuje proby charakterystyki postaci literackiej i rzeczywistej oraz autocharakterystyki,

_ wygłasza z pamięci fragmenty poezji i prozy, stosując poprawną intonację

i uwzględniając interpunkcję utworu,

_ stosuje zasady etykiety językowej

wie, w jaki sposob zwracać się do rozmowcy

w zależności od sytuacji i relacji łączącej go z osobą, do ktorej mowi, zna

formuły grzecznościowe, zna granice stosowności slangu młodzieżowego,

_ przestrzega zasad etyki mowy.

PISANIE

_ redaguje teksty zgodnie z tematem; stosuje się do podstawowych zasad

poprawności wypowiedzi,

_ komponuje opis, opowiadanie, charakterystykę, list prywatny i oficjalny, kartkę

z pamiętnika i dziennika, sprawozdanie z lektury, filmu, rozprawkę,

_ tworzy plan tworczy własnej wypowiedzi,

_ sporządza plan ramowy i szczegołowy dłuższego tekstu,

_ redaguje streszczenie tekstu popularnonaukowego, podanie, życiorys, CV,

zaproszenie, ogłoszenie, list motywacyjny, dedykację,

_ zapisuje wywiad z osobą fikcyjną i rzeczywistą,

_ pisemnie wypowiada się na wybrane tematy poruszające tematykę miłości,

przyjaźni, śmierci, cierpienia, nadziei, religii, samotności, inności, poczucia

wspolnoty, solidarności, sprawiedliwości.

NAUKA O JĘZYKU

_ stosuje wiedzę językową w zakresie:

fonetyki (zna cechy wymowy charakterystyczne dla swojego regionu),

słowotworstwa i słownictwa (zna zasady tworzenia neologizmow, rożne źrodła

pochodzenia związkow frazeologicznych, zastępuje wyrażenia i zwroty

dosadne eufemizmami),

fleksji (odrożnia wypowiedzenie z czasownikiem w stronie czynnej od wypowiedzenia

z czasownikiem w stronie biernej, zauważa potrzebę korzystania

ze słownika poprawnej polszczyzny lub słownika języka polskiego),

składni (odrożnia orzeczenie czasownikowe od orzeczenia imiennego, zdanie

od imiesłowowego rownoważnika zdania, zdanie pojedyncze od zdania

złożonego),

języka jako tworu społecznego (zna rożne rodzaje kodu werbalnego

i niewerbalnego, zna terminy gwara i slang młodzieżowy, wskazuje w tekście

archaizmy, dostrzega rożnicę między tekstem stylizowanym a napisanym

w języku ogolnonarodowym),

_ wykorzystuje podstawową wiedzę z nauki o języku do poprawnego zapisu.

Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, ktory spełnia wymagania kryterialne na ocenę

dopuszczająca oraz:

SŁUCHANIE:

_ słucha wypowiedzi innych osob i podejmuje proby sporządzania notatek,

_ rozumie wypowiedzi innych osob w takich sytuacjach komunikacyjnych, jak

na przykład rozmowa, dyskusja, aktywnie w nich uczestniczy,

_ odrożnia informacje o faktach od opinii,

_ rozpoznaje rożnice między fikcją a kłamstwem,

_ rozpoznaje wypowiedzi o charakterze emocjonalnym i perswazyjnym,

_ rozpoznaje intencje wypowiedzi (aprobatę, dezaprobatę, negację, prowokację),

_ w wypowiedzi argumentacyjnej wskazuje tezę, argumenty, wnioski,

_ rozrożnia gatunki publicystyczne takie jak artykuł, wywiad, reportaż.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ dobiera odpowiednią intonacje i barwę głosu, stosuje się do zapisanej

interpunkcji, aby podkreślić najważniejsze treści czytanego tekstu poetyckiego

lub prozatorskiego,

_ identyfikuje i określa treści symboliczne oraz przenośne,

_ wskazuje w tekście środki stylistyczne z zakresu słownictwa, składni, fonetyki,

_ omawia funkcje tytułu, podtytułu, motta, apostrofy, punktu kulminacyjnego

w utworze,

_ przypisuje czytany utwor do właściwego rodzaju literackiego,

_ wskazuje cechy liryki, epiki i dramatu w balladzie,

_ zna pojęcia satyra, karykatura, komizm,

_ rozpoznaje czytany utwor jako baśń, bajkę, legendę, opowiadanie, powieść,

przypowieść, pamiętnik, dziennik, nowelę, pieśń, hymn, fraszkę, tren, tragedię,

komedię, dramat,

_ rozpoznaje odmiany gatunkowe literatury popularnej: powieść lub opowiadanie

obyczajowe, przygodowe, detektywistyczne, fantastycznonaukowe, fantasy,

_ przedstawia propozycję odczytania konkretnego tekstu kultury i ją uzasadnia,

_ ze zrozumieniem posługuje się pojęciami dotyczącymi wartości pozytywnych

i ich przeciwieństw oraz określa postawy z nimi związane, np. patriotyzm

nacjonalizm, tolerancja nietolerancja, piękno brzydota, a także

rozpoznaje ich obecność w życiu oraz w literaturze i innych sztukach,

_ omawia na podstawie poznanych dzieł literackich i innych tekstow kultury

podstawowe, ponadczasowe zagadnienia egzystencjalne, np. miłość, przyjaźń,

śmierć, cierpienie, nadzieja, religia, samotność, inność, poczucie wspolnoty,

solidarność, sprawiedliwość,

_ operuje słownictwem z określonych kręgow tematycznych, m.in. rozwoj

psychiczny, moralny i fizyczny człowieka, społeczeństwo i kultura, region

i Polska.

MÓWIENIE

_ moduluje głos w celu nadania odpowiedniego znaczenia formułowanej wypowiedzi,

_ porządkuje zebrane argumenty według ich ważności,

_ wygłasza przemowienie według sporządzonego wcześniej planu,

_ wypowiada się na temat wypowiedzi innych osob,

_ wybiera spośrod podanych cytatow najbardziej odpowiednie do wygłaszanego

przemowienia,

_ uczestniczy w dyskusji, stosując się do zasad kulturalnej rozmowy,

_ wzbogaca opisem tworcze opowiadanie,

_ charakteryzuje bohatera literackiego i rzeczywistego; sporządza autocharakterystykę,

_ dąży do precyzyjnego wysławiania się, w tym celu: dobiera synonimy i antonimy;

poprawnie używa związkow frazeologicznych; probuje dostosować

szyk wyrazow i zdań składowych do wagi, jaką nadaje przekazywanym

informacjom; odpowiednio do celu wypowiedzi przekształca konstrukcje

strony biernej i odwrotnie; zamienia formy osobowe czasownika na imiesłowy

i odwrotnie, wykorzystuje partykuły do modyfikowania znaczenia wypowiedzi;

wykorzystuje wiedzę z zakresu fleksji m.in. stosuje poprawne formy odmiennych

części mowy oraz poprawne formy wyrazow w związkach składniowych;

używa czasownikow dokonanych i niedokonanych; odpowiednich trybow

i stron czasownika; wykorzystuje wiedzę z zakresu składni w zależności

od funkcji wypowiedzi uwzględnia zdania złożone podrzędnie i wspołrzędnie,

zdania bezpodmiotowe, rownoważniki zdań, wypowiedzenia z imiesłowowym

rownoważnikiem zdania,

_ wygłaszając z pamięci fragmenty poezji lub prozy, probuje podkreślić głosowo

najważniejsze treści tekstu.

PISANIE

_ redaguje poprawne logicznie teksty o przejrzystej kompozycji, zgodne z tematem,

prawidłowe pod względem stylistycznym, językowym, ortograficznym

i interpunkcyjnym,

_ dąży do precyzyjnego wypowiadania się, w tym celu: świadomie dobiera

synonimy i antonimy; poprawnie używa związkow frazeologicznych; dostosowuje

szyk wyrazow i zdań składowych do wagi, jaką nadaje przekazywanym

informacjom; odpowiednio do celu wypowiedzi przekształca konstrukcje

strony biernej i odwrotnie; zamienia formy osobowe czasownika na imiesłowy

i odwrotnie, wykorzystuje partykuły do modyfikowania znaczenia wypowiedzi;

wykorzystuje wiedzę z zakresu fleksji m.in. stosuje poprawne formy odmiennych

części mowy oraz poprawne formy wyrazow w związkach składniowych;

używa czasownikow dokonanych i niedokonanych; odpowiednich trybow

i stron czasownika; wykorzystuje wiedzę z zakresu składni w zależności

od funkcji wypowiedzi uwzględnia zdania złożone podrzędnie i wspołrzędnie,

zdania bezpodmiotowe, rownoważniki zdań, wypowiedzenia z imiesłowowym

rownoważnikiem zdania,

_ samodzielnie opisuje dzieło sztuki,

_ wprowadza do opowiadania elementy charakterystyki bohatera,

_ przedstawia logiczną argumentację w wypowiedzi,

_ porownuje postaci literackie lub rzeczywiste,

_ redaguje rożne typy listow,

_ omawia krytycznie elementy tekstu kultury, stosując odpowiednio dobrane

środki wyrazu,

_ sporządza opis bibliograficzny,

_ redaguje streszczenie tekstu literackiego, w ktorym zastosowano inwersję

czasową fabuły.

NAUKA O JĘZYKU

_ stosuje wiedzę językową w zakresie:

fonetyki (wymienia cechy wymowy charakterystyczne dla swojego regionu,

słowotworstwa i słownictwa (tworzy i zapisuje skroty, objaśnia najważniejsze

skrotowce, klasyfikuje związki frazeologiczne według kryterium ich pochodzenia, wyszukuje eufemizmy w tekście), rozumie pojęcie stylu, rozpoznaje

styl potoczny, urzędowy, artystyczny, naukowy,

fleksji (przekształca wypowiedzenia z czasownikiem w stronie czynnej na

wypowiedzenia z czasownikiem w stronie biernej i odwrotnie, odrożnia

formy odmiany wyrazow w mowie potocznej od form zalecanych przez

słownik poprawnej polszczyzny),

składni (przekształca zdania z orzeczeniem czasownikowym na zdania

z orzeczeniem imiennym, zdania złożone podrzędnie na wypowiedzenia

z imiesłowowym rownoważnikiem zdania, wydziela wypowiedzenia składowe

w wypowiedzeniu wielokrotnie złożonym),

języka jako tworu społecznego (podaje przykłady kodu, wskazuje wyrazy

o ograniczonym zasięgu i słownictwo ogolnonarodowe, wskazuje wyrazy

gwarowe, archaizmy, rozpoznaje eufemizmy, wulgaryzmy, redaguje słownik

gwary uczniowskiej).

Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, ktory spełnia wymagania kryterialne na ocenę

dostateczną oraz:

SŁUCHANIE

_ słucha i sporządza notatki,

_ dostrzega logikę w wypowiedziach innych osob,

_ krytycznie wypowiada się na temat wysłuchanego przemowienia, odwołując

się do jego struktury i treści,

_ podejmuje proby samodzielnego przeprowadzenia wywiadu.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ podejmuje proby interpretacji głosowej czytanego lub wygłaszanego utworu

poetyckiego i prozatorskiego,

_ określa funkcję środkow stylistycznych w tekście,

_ ocenia wartość informacyjną tekstu,

_ rozumie funkcję szyku przestawnego w tekście,

_ dostrzega w tekście ironię,

_ definiuje cechy liryki bezpośredniej i pośredniej,

_ rozpoznaje w tekście cechy epiki wspołczesnej, historycznej i fantastycznej,

_ odnajduje potrzebne informacje w Słowniku kultury antycznej i Słowniku

terminow literackich,

_ odnajduje w słowniku języka polskiego wzory odmiany rzeczownikow,

_ posługuje się bibliografią,

_ wyrożnia w tekście cechy charakterystyczne komiksu,

_ wskazuje związki dzieła sztuki z historią i filozofią,

_ dostrzega niejednorodności stylowe dzieła, wskazuje przykłady mieszania

gatunkow,

_ znajduje w tekstach wspołczesnej kultury popularnej nawiązania do tradycyjnych

wątkow literackich i kulturowych.

MÓWIENIE

_ podaje odpowiednio dobrane argumenty popierające prezentowane stanowisko,

_ formułuje podsumowanie wynikow dyskusji,

_ układa charakterystykę porownawczą,

_ nagrywa wywiad z osobą rzeczywistą według wcześniej przygotowanego planu,

_ podejmuje proby interpretacji głosowej wygłaszanych z pamięci utworow

poetyckich i prozatorskich,

_ podejmuje proby oceny wypowiedzi innych kolegow i koleżanek według

przyjętych kryteriow.

PISANIE

_ opisuje dzieło sztuki i podejmuje probę jego interpretacji,

_ stosuje w opowiadaniu elementy charakterystyki pośredniej,

_ redaguje rozprawkę na podany temat,

_ redaguje charakterystykę porownawczą,

_ wprowadza realia epoki w tekście odwołującym się do minionych epok,

_ wzbogaca list, kartkę z dziennika, pamiętnika opisem przeżyć i charakterystyką,

_ pisze recenzję,

_ posługuje się stylem potocznym, urzędowym,

_ stosuje normę wzorcową w swoich wypowiedziach.

NAUKA O JĘZYKU

_ umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie:

fonetyki (omawia cechy wymowy charakterystyczne dla danego regionu,

słowotworstwa i słownictwa (tworzy i zapisuje skroty wchodzące w skład

nazw własnych, dostosowuje formę czasownika do skrotowca w wypowiedzeniu,

rozrożnia związki frazeologiczne stałe, luźne i łączliwe, rozumie ich

funkcję w tekście),

fleksji (porownuje wypowiedzenie z czasownikiem w stronie czynnej z wypowiedzeniem

z czasownikiem w stronie biernej, wyszukuje poprawne formy

odmiany wyrazow w słowniku poprawnej polszczyzny),

składni (omawia budowę wypowiedzeń wielokrotnie złożonych, stosuje się

do zasad interpunkcji w wypowiedzeniu złożonym, przekształca tekst w celu

uniknięcia powtorzeń składniowych),

języka jako tworu społecznego (wyjaśnia przyczyny zaniku gwar, świadomie

stosuje wyrazy o ograniczonym zasięgu w redagowanych tekstach, rozrożnia

archaizmy oraz określa funkcję archaizacji w tekstach literackich).

Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, ktory spełnia wymagania kryterialne na

ocenę dobrą oraz:

SŁUCHANIE

_ aktywnie słucha wypowiedzi innych osob w rożnych sytuacjach komunikacyjnych,

a w szczegolności podczas dyskusji; analizuje ich kompozycję, treść,

poprawność stylistyczną i językową,

_ ocenia wysłuchane przemowienie według samodzielnie opracowanych kryteriow,

_ prowadząc samodzielnie wywiad według przygotowanego wcześniej planu,

reaguje na wypowiedzi rozmowcy.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I ODBIÓR INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ interpretuje głosowo czytany tekst poetycki lub prozatorski,

_ analizuje utwor na poziomie przenośnym i symbolicznym, w interpretacji

uwzględnia konteksty, np. biograficzny, historyczny, kulturowy,

_ tłumaczy aluzję literacką,

_ posługuje się terminami: liryka pośrednia i bezpośrednia,

_ porownuje cechy epiki wspołczesnej, historycznej i fantastycznej,

_ posługuje się słownikami, leksykonami i encyklopediami specjalistycznymi,

np. Słownikiem kultury antycznej, Słownikiem terminow literackich oraz

słownikiem języka polskiego,

_ wyszukuje potrzebne informacje w katalogu bibliotecznym,

_ analizuje cechy reportażu, artykułu prasowego,

_ omawia związki dzieła sztuki z historią i filozofią,

_ analizuje niejednorodność dzieła literackiego i wyjaśnia absurdalności świata

przedstawionego w grotesce.

MÓWIENIE

_ przekonuje dyskutantow do wygłaszanych racji dzięki odpowiednio pogrupowanym

i popartym przykładami argumentom,

_ posługuje się odpowiednio dobranymi figurami retorycznymi podczas wygłaszania

przemowienia,

_ wprowadza cytaty do przemowienia,

_ komentuje wynik dyskusji, ocenia racje dyskutantow pod względem merytorycznym,

_ interpretuje głosowo wygłaszane z pamięci utwory poetyckie i prozatorskie

przewidziane w programie nauczania,

_ analizuje i ocenia wypowiedzi innych osob (treść, poprawność językową,

intonacyjną i artykulacyjną).

PISANIE

_ interpretuje treści symboliczne i metaforyczne dzieła sztuki,

_ indywidualizuje język bohatera,

_ w rozprawkach podejmujących tematy związane z historią, filozofią i sztuką

wprowadza cytaty z tekstow filozoficznych i łacińskie sentencje na poparcie

prezentowanego stanowiska,

_ stylizuje język listu na język dawnych epok,

_ pisze sprawozdanie, np. z życia klasy, szkoły, rodziny,

_ sporządza przypisy do tekstow,

_ parafrazuje utwory znanych tworcow.

NAUKA O JĘZYKU

_ sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie:

fonetyki,

słowotworstwa i słownictwa (stosuje w tekście skroty i skrotowce, wzbogaca

wypowiedź związkami frazeologicznymi rożnego pochodzenia, posługuje się

eufemizmami),

fleksji (stosuje w tekście wypowiedzenia z czasownikiem w stronie czynnej

i biernej w zależności od intencji nadawcy, dokonuje autokorekty w zakresie

poprawności w stosowaniu form odmiany wyrazow),

składni (w zależności od sytuacji komunikacyjnej posługuje się w tekście

wypowiedzeniem złożonym, imiesłowowym rownoważnikiem zdania, analizuje

i omawia budowę wypowiedzenia złożonego, przekształca je w celu

uniknięcia błędow składniowych, bezbłędnie stosuje zasady interpunkcji

wypowiedzeń złożonych),

języka jako tworu społecznego (wyjaśnia specyfikę języka na tle innych

kodow, analizuje rożne funkcje języka na wybranych przykładach, określa

funkcję dialektyzacji, tworzy teksty stylizowane na gwarę uczniowską,

stylizuje tekst na archaiczny).

Ocenę celującą otrzymuje uczeń, ktory spełnia wymagania kryterialne na ocenę

bardzo dobrą, a ponadto przejawia umiejętności w zakresie przykładowo podanych

zagadnień:

SŁUCHANIE

_ samodzielnie analizuje i interpretuje słuchany tekst pod względem celu

wypowiedzi, środkow perswazji oraz zabiegow artystycznych,

_ ocenia wysłuchany tekst pod względem merytorycznym i poprawnościowym;

stosuje kryteria oceny odpowiednio dobrane do celu wypowiedzi i intencji

nadawcy,

_ prowokuje rożne sytuacje komunikacyjne, podtrzymuje kontakt z rozmowcą.

CZYTANIE TEKSTÓW PISANYCH I INNYCH TEKSTÓW KULTURY

_ czyta, samodzielnie analizuje i interpretuje rożne teksty literackie i inne

teksty kultury, uwzględniając ich cechy gatunkowe, znaczenie metaforyczne

i symboliczne, konteksty interpretacyjne oraz intencję nadawcy wypowiedzi,

_ porownuje i klasyfikuje informacje wyszukane w rożnych źrodłach,

_ recenzuje przeczytane utwory literackie, rzeczowo i logicznie uzasadnia swoje

zdanie.

MÓWIENIE

_ świadomie uczestniczy w rożnych sytuacjach komunikacyjnych, posługując się

wieloma środkami wyrazu,

_ wykazuje się oryginalnością oraz artyzmem interpretacji głosowej wygłaszanego

z pamięci tekstu prozatorskiego lub poetyckiego,

_ krytycznie i rzeczowo ocenia wypowiedzi własne i innych osob, przejawia

szczegolną dbałość o kulturę słowa.

PISANIE

_ sprawnie redaguje teksty, zachowując cechy gatunkowe i stylistyczne rożnych

typow wypowiedzi oraz dbając o poprawność zapisu, bezbłędność językową

i stylistyczną,

_ redaguje teksty krytyczne na temat utworow literackich i innych tekstow

kultury,

_ podejmuje proby własnej tworczości literackiej.

NAUKA O JĘZYKU

_ świadomie stosuje wiedzę w zakresie treści przewidzianych programem

nauczania fonetyki, słowotworstwa, fleksji, składni, wiedzy o języku jako

tworze społecznym,

_ samodzielnie poszerza wiedzę językową, badając rożne źrodła informacji.

Dorota Wielemborek